پرونده : تایپوگرافی | بخش اول

چندی پیش در مطلبی به عنوان دیباچه،از انتشار مطالب آموزشی در قالب پرونده هایی برای موضوعات مختلف خبر داده بودیم.اولین پرونده با موضوع تایپوگرافی انتخاب شد،که برای ورود به این بحث مهم،ابتدا به بیان خلاصه ای از تاریخچه ی ارتباط تصویری می پردازیم.با ما همراه باشید تا اولین بخش از پرونده ی تایپوگرافی را با هم مرور کنیم…

دیباچه

تاریخچه ارتباظ تصویری

• غارها و صخره ها

هزاران سال پیش، انسان های نخستین تصویر حیواناتی كه برای احتیاجات خود شكار می كرده را بر دیواره محل سكونتشان، یعنی در انتهای صخره غار نقاشی می كردند. آنان با اجرای اعمالی چون مراسم حمله به آن تصاویر، انگیزه خود را برای شكار فردایشان بالامی بردند.

دراین باره هلن گاردنر، محقق و تاریخ نویس معاصر چنین می گوید: شكارگر هنرمند آن روزگار، غالباً از سطوح نا منظم وطبیعی دیوارهای غار، برجستگی ها، فرورفتگی ها، شكاف ها و لبه های تیز آنها برای ایجاد تصویر حضور واقعی شكل های خود درآنجا به طرز ماهرانه ای استفاده می كرده است. از برآمدگی دیوار می توانسته است درچارچوب خطوط كناری یك گاو وحشی مهاجم برای نشان دادن بزرگی بدن این جانور استفاده كند.

شایع ترین نقوش در نقاشی های غار حیوانات وحشی(مانند گاومیش)،اسب،آهو و طرح هایی با دست انسان-شبیه نقاشی های انتزاعی-هستند.

هنرمند غارنشین اولیه به كشف این حقیقت نائل آمد كه آمیزه هایی از موادی چون تنه و شاخسار های سوخته درختان، شیره گیاهان، چربی های حیوانی، خاك های رسی وآب می تواند رنگ هایی پدید آورد كه تقریبأ پایدار و بادوام باشد. آن هنرمندان اولیه با چنین ابزار و موادی درجهت برآوردن نیازهای معنوی خود این نقوش زیبای حیوانی و خوش حالت را به تصویر در آوردند.در گذر زمان آموختند که موادی چون گل اخری قرمز و زرد،هماتیت (نوعی سنگ آهن)،اکسید منگنز و زغال نیز رنگ هایی متنوع تر پدید می آورند.

از آنجا كه اجرای این آثار نه فردی، بلكه بطور دسته جمعی از سوی انسان های غارنشین اولیه كار شده است، برروی هیچ كدام ازاین آثار به جا مانده، اثری از امضاء یا نشانی ازهویت فردی هیچ هنرمندی دیده نمی شود. البته به جز موارد استثنایی كه مثلاً اثری از پنجه دست بردیوار نقاشی شده به جای مانده كه شاید بتوان آن را به عنوان جزیی از مراسمشان دانست.

جالب توجه ترین آثار نقاشی دیواری مربوط به دوره پارینه سنگی با قدمتی حدود ۳۰ هزار سال مربوط به غارهای آلتامیرا واقع درشمال اسپانیا و غارهای لاسكو واقع درجنوب فرانسه است.

قدیمی ترین آثار نقاشی یافت شده در ایران مربوط به دوران نوسنگی حدود ۸ هزارسال قبل از میلاد بوده كه بر صخره های غار دوشه و در دره میرملاس در منطقه كوهدشت لرستان است. این صخره نگاره ها صحنه های رزم وشكار با تیر و كمان و حیواناتی چون اسب، بزكوهی و سگ را نشان می دهد كه به شیوه ای ساده و ابتدایی و با تركیبات مواد رنگی قرمز اخرایی، سیاه و اندكی زرد از سوی انسان های غار نشین با انگیزه اعتقادات جادویی آن منطقه كار شده است.